AMSTERDAM – Moderne kunst is niet voor iedereen weggelegd. De collectie van pioniers van deze stijlperiode die de Hermitage trots toont, bevat voor de kenner een flink aantal meesterwerken. Voor anderen is het echter moeilijker om deze schilderijen te interpreteren en te waarderen, maar het is niet vreemd dat niet iedereen weet wat ie aanmoet met een zwart vierkant. Een ding is wel zeker: de stukken doen genoeg stof opwaaien voor een uitgebreide discussie.
“Dat gr
oen, en dan die hals en die prachtige kop, dat je met zo weinig zo veel kunt zeggen!” luidkeels bejubelt een van de bezoekers ‘Vrouw met zwarte hoed’ van Kees van Dongen. Het merendeel van de meer dan 70 doeken heeft ook deze uitwerking: grof met weinig details, maar toch spraakmakend. Naast werk van Matisse en Malevich zijn ook stukken van Picasso, Van Dongen, De Vlaminck, Derain en Kandinsky te zien. Het zijn vooral fauvistische schilders die te bewonderen zijn, zij danken hun naam aan het Franse woord ‘fauves’: wilde beesten.
Normaal gesproken zijn deze revolutionaire werken te zien in de Hermitage in Sint Petersburg. Een groot gedeelte van de wilde beesterij komt uit de verzameling van de Russen Ivan Morozov en vooral Sergej Sjtsjoekin die de mecenas, oftewel de geldschieter, was van artiesten zoals Matisse. Helaas beschikt de Amsterdamse dependance van de Hermitage niet over genoeg plaats om alle doeken genoeg ruimte te geven. In de kleine expositieruimtes is het proppen geblazen, en is het moeilijk om hier rustig een schilderij te bekijken.
Het pronkstuk van de tentoonstelling is Malevich’s werk ‘Zwart vierkant’, dat net zo simpel is als de titel: een zwart vierkant met een witte rand eromheen. Het schilderij wordt als een belangrijk onderdeel gezien van de abstracte kunststijl suprematisme. Het weet een van de bezoekers wel te raken. “Dat vierkant staat eerder voor iets dan dat het een ‘mooi schilderij’ is,” legt hij uit. Anderen halen de schouders op bij het zien van het trieste vlak en mompelen binnensmonds “tja, zo kan ik het ook.”
De tentoonstelling ‘van Matisse tot Malevich – pioniers van de moderne kunst’ is tot en met 17 september 2010 te zien in de Hermitage te Amsterdam.
